Instytut Filozofii Umk publiczne
[search 0]

Download the App!

show episodes
 
P
Pogawędnik filozoficzny

151
Pogawędnik filozoficzny

Marcin T. Zdrenka, Adam Grzeliński, Piotr Domeracki, Dawid Wincław

Unsubscribe
Unsubscribe
Miesięcznie+
 
Porozmawiajmy o filozofii i jej okolicach - jak się ją studiuje, jak się w niej i dla niej pracuje, jakie stawia wyzwania, przysparza trudności, ale i jakimi obdarza radościami. Rzeczowo, ale nie zawsze w akademickim tonie. Serio, ale nie bardzo poważnie. W duchu pogawędki, niekoniecznie konwersatorium. Pogawędnik redagują pracownicy i doktoranci Instytutu Filozofii UMK w Toruniu: Marcin T. Zdrenka, Adam Grzeliński, Piotr Domeracki i Dawid Wincław, wspierani przez studentów i studentki toruń ...
 
Loading …
show series
 
23 maja zapraszamy na rozmowę z prof. Danielem Sobotą z Instytutu Filozofii i Socjologii PAN. Będzie o domniemanym kryzysie klasycznej opowieści Platona o prawdzie, dobru i pięknie. Nasz Gość będzie twierdził, że należy pożegnać te anachroniczne kategorie i zastąpić je nowymi, bardziej adekwatnie opisującym świat - czyli skutecznością, spektakularn…
 
Rozmawiamy o greckim filozofie Diodorze Kronosie, który z pytania Arystotelesa "czy jutro będzie bitwa morska?" wywiódł pewne niepokojące twierdzenie. Mianowicie, że w świecie empirii nie istnieją czyste możliwości, a więc to, co jest możliwe, musi się kiedyś zdarzyć. To z kolei sugeruje jakąś formę determinizmu - skoro nie ma możliwości, które nie…
 
Tym razem zapraszamy na wycieczkę do Londynu. Odwiedzamy Bibliotekę Brytyjską, Towarzystwo Królewskie i Muzeum Nauki – wszędzie tam szukamy śladów dawnych filozofów. Przyglądamy się filozoficznemu stołowi, pompie próżniowej i dawnemu mikroskopowi. Próbujemy odpowiedzieć na pytanie, dlaczego na wystawie portretów słynnych siedemnastowiecznych myślic…
 
Zapraszamy do wysłuchania rozmowy z dr. Konradem Rejmanem, pedagogiem i filozofem związanym z Dolnośląską Szkołą Wyższą we Wrocławiu. Kiedy w odcinku 68. mówiliśmy o wojnie, przyznaliśmy, że niewiele umiemy o niej powiedzieć jako filozofowie. Teraz będziemy mogli to zmienić, dzięki lekturze książki naszego Rozmówcy pt. "Etyka radykalna jako emancyp…
 
Zapraszamy na rozmowę o mapie, kompasie i treningu, czyli etyce cnót Alasdaira MacIntyre'a, teorii prawa naturalnego Johna Finnisa i koncepcji sumienia Johna Henry'ego Newmana. I jeszcze młodym winie w starych bukłakach. Jak to wszystko spiąć ze sobą, a w dodatku przekonać nas, że z tego przepisu powstać może obiecująca etyka dla postchrześcijański…
 
Zapraszamy na rozmowę półprywatną, ale ważną i dotykającą kwestii uniwersalnej. Z doktor Moniką Kwiecińską-Zdrenką z Instytutu Socjologii UMK w Toruniu przyglądamy się problemowi uprawiania nauki w parach i z jakimi się to wiąże wyzwaniamy. Ciekawi nas zwłaszcza sytuacja badaczek i zjawisko "ograniczonej kanonizacji" wobec pozycji, jakie zajmują ic…
 
Zapraszamy na odcinek specjalny, powstały w okolicznościach niezwykłych. Za naszą wschodnią granicą wybuchła wojna. Postanowiliśmy na nią zareagować, ale szybko odkryliśmy, że jako filozofowie i gaduły jesteśmy (prawie) zupełnie bezradni. Bo co to za oręż - garść starych zapisków Henryka Elzenberga z czasów Wielkiej Wojny? Może byłoby lepiej po pro…
 
Rozmawiamy z prof. Rafałem Toczko - filozofem i znawcą antyku z Wydziału Filologicznego UMK, autorem książki Jak zostać heretykiem. Przypadek Pelagiusza. Nasz Gość opowiada o schyłku antyku, Aureliuszu Augustynie, heretyku Pelagiuszu, nieszczęsnej Blezylii i wielkiej roli retoryki. Jest również mowa o katastrofie w nauczaniu łaciny w polskich szkoł…
 
Zapraszamy na odcinek, w którym próbujemy niejako wspak odczytać Rozważania dotyczące rozumu ludzkiego Johna Locke’a i odnaleźć w nich opisy różnych przejawów ludzkiej głupoty, tępoty i szaleństwa. Locke przekonuje, że granice ludzkiej rozumności okazują się rozmyte, że zamieszkują je idioci, dzieci, tak zwani dzicy. Cóż z nimi począć, skoro zwykło…
 
Tym razem przyglądamy się etymologizacjom, czyli próbom wyjaśniania pochodzenia lub znaczenia słów na podstawie ich fonetycznego podobieństwa. Językoznawcy i etymolodzy uważają je za błąd, ale może kryje się tu jakaś ciekawa filozoficzna zagadka? Bo także wielkim filozofom zdarzało się iść na skróty, gdy wyjaśniali pochodzenie jakiegoś ważnego dla …
 
Zapraszamy na rozmowę o młodej i bardzo obiecującej dyscyplinie naukowej (i jednocześnie najmłodszej córce filozofii oraz kilku innych nauk) - kognitywistyce. Czym jest, skąd się wzięła, co bada i z jakim nadziejami się wiąże opowiada nam Prezeska Polskiego Towarzystwa Kognitywistycznego - prof. Anita Pacholik. Ponieważ nasza Rozmówczyni jest bardz…
 
Zapraszamy na rozmowę o zwierzętach i o tym, jaki stosunek do nich mieli nowożytni filozofowie. Staramy się odpowiedzieć na pytanie jakie znaczenie dla rozwoju nauk miały wiwisekcje i czy rzeczywiście kartezjańska koncepcja zwierzęcia-maszyny zdominowała dawne myślenie o zwierzętach. Dawne spory wokół możliwości odczuwania (może i myślenia?) przez …
 
Zapraszamy na pogawędkę o interpretacjonizmie, czyli pewnym rozwinięciu filozofii hermeneutycznej. Naszym rozmówcą jest Jakub Walicki – absolwent studiów doktoranckich Uniwersytetu Wrocławskiego, który – oprócz tego, że zna się na myśli Güntera Abla i Hansa Lenka – pasjonuje się kinem i potrafi o nim ciekawie opowiadać. Nasz Gość jest także autorem…
 
Zapraszamy do wysłuchania opowieści o jednym z najszerzej komentowanych, podziwianych i krytykowanych dzieł europejskiego Oświecenia - "Słowniku historycznym i krytycznym" Pierre'a Bayle'a (1696). Zaskakujący był nawet układ stron, bowiem do krótkich haseł dołączone były nie tylko przypisy do źródeł, ale przede mnóstwo rozległych dodatków, w któryc…
 
Zapraszamy na rozmowę o poezji i czy filozofia się do niej jakoś przydaje. Gościmy Annę Dwojnych – poetkę, absolwentkę socjologii i filozofii Wydziału Filozofii i Nauk Społecznych UMK, copywriterkę i korektorkę, zafascynowaną cielesnością, filmami Larsa von Triera, kulturą audiowizualną, samotnością w ujęciu filozoficznym. Jest laureatką kilkudzies…
 
Zapraszamy do wysłuchania rozmowy z dr Alicją Pietras, która wspomina zmarłego niedawno prof. Andrzeja Norasa z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Próbujemy w rozmowie ocalić pamięć o wybitnym badaczu filozofii niemieckiej, ale także rozpoznać, czy to dobrze, że Nicolai Hartmann bywa zestawiany z Martinem Heideggerem (i kto na tym więcej zyskuje)…
 
Zapraszamy do wysłuchania ostatniej relacji z X Zakopiańskich Prezentacji Artystycznych "Pępek świata" w Teatrze Witkacego. Tym razem naszym rozmówcą jest prof. Jacek Prokopski - filozof, kierkegaardolog, znawca egzystencjalizmu, eseista, autor przekładów literatury filozoficznej i teologicznej. Ponieważ okoliczności i miejsce rozmowy zobowiązują -…
 
Zapraszamy do wysłuchania relacji z X Zakopiańskich Prezentacji Artystycznych „Pępek świata”. To organizowane przez Teatr im. Stanisława Ignacego Witkiewicza w Zakopanem wydarzenie jest dorocznym świętem teatru, sztuki i muzyki, ale również filozofii. Naszymi rozmówcami są - aktor Teatru Witkacego Krzysztof Wnuk oraz An On Bast, czyli Anna Suda – p…
 
Na fali odcinka #54 "O demonologii słowiańskiej" wybraliśmy się do grodziska Owidz na IV Festiwal Mitologii Słowiańskiej. Naszym przewodnikiem jest Sławomir Radbor Uta - żerca, inscenizator i autor inicjatywy "Słowiański mit". Wprowadza nas jeszcze głębiej w tradycję słowiańskich opowieści i tradycji oraz sposobach ich prezentacji współczesnemu odb…
 
Zapraszamy na pogawędkę poświęconą demonologii słowiańskiej. Zanim uznacie ten temat za niefilozoficzny, zauważcie, że kryje w sobie problemy etyczne, bowiem w wielu mitologiach większe i mniejsze złe duchy były upostaciowieniem ludzkich wad i przywar moralnych. Naszą Przewodniczką jest Natalia Janiszewska - studentka kulturoznawstwa ze specjalizac…
 
Bohaterem odcinka jest Thomas Browne - XVII-wieczny lekarz, filozof, kolekcjoner, tropiciel zabobonów i przesądów. Ten nieco zapomniany myśliciel z Norwich wart jest przypomnienia, choćby jako prekursur egzystencjalizmu oraz dlatego, że jego śladami podążało wielu późnieszych myślicieli i twórców (wielbiciele prozy W. D. Sebalda dobrze wiedzą o czy…
 
Rozmawiamy z Boską Nioską, czyli Martą Szperlich-Kosmalą - absolwentką filozofii UJ, doradczynią rodzicielstwa, instruktorką noszenia dzieci, badaczką i animatorką zmiany społecznej oraz orędowniczka tikkun olam. Do tego autorką podkastu "Podwójne espresso". Gadamy o ewolucji filozoficznej, czyli jak się opuszcza stajnię analityków, płytach indukcy…
 
Tym razem zapraszamy poza mury i zdala od zgiełku miasta. Rozmawiamy z doktorem Zbigniewem Pietrzakiem z Uniwersytetu Wrocławskiego o ptakach i filozofii. Nasz Gość odsłania nam nie tylko tajemnice ptasich braci i sióstr, ale pokazuje również, jaką rolę odegrała ornitologia w historii nowożytnej nauki i filozofii. Za ilustrację odcinka służy fragme…
 
Z okazji publikacji 50. odcinka naszego podkastu zapraszamy na audycję specjalną. Przyjaciel "Pogawędnika" i znany toruński aktor Niko Niakas, którego znacie z odcinka #3 pt. „O szukaniu mądrości i jak być happy do imentu”, interpretuje odnaleziony przez nas tajemniczy rękopis, w którym anonimowy autor opisuje paskudne schorzenia układu moralnego. …
 
Rozmawiamy o George'u Santayanie - pisarzu, autorze zapadających w pamięć aforyzmów (jak choćby: "ci, którzy nie znają historii, skazani są na jej powtórzenie"), ale przede wszystkim - wybitnym filozofie. Naszą przewodniczką jest dr Katarzyna Kremplewska, autorka monografii Life as Insinuation: George Santayana’s Hermeneutics of Finite Life and Hum…
 
W odcinku 45. rozmawialiśmy o cnotach – starej (bo antycznej), ale częściowo odzyskanej (bo przeżywającej właśnie renesans) koncepcji etycznej. W tamtej rozmowie wiele było odniesień do historii i teorii, dlatego tym razem stawiamy pytanie bardziej praktyczne: czy etyka cnót może pomóc w zmaganiach z najbardziej palącymi problemami współczesności? …
 
Zapraszamy do wysłuchania odcinka dedykowanego sceptykom i niedowiarkom, którzy twierdzą, że studia filozoficzne nie pomagają w zdobyciu dobrej pracy. Naszym Gościem jest Dominik Pokornowski, zawstydzający piekarzy, bo z tylu pieców chleb jadł. Przede wszystkim jednak - człowiek zawodowego sukcesu i absolwent filozofii w jednym, który opowie nam o …
 
Wydaje się nam niekiedy, że dobrze znamy jakąś historyczną filozoficzną postać, że jej koncepcję umiemy zwięźle przedstawić, a biografia niczym nas nie zaskoczy. Wtedy spotykamy kogoś, kto zajmuje się naszą postacią z pozycji zupełnie innej dyscypliny. I zaczynają się dziać naprawdę ciekawe rzeczy. Naszą rozmówczynią jest prof. Katarzyna Wrońska z …
 
Zapraszamy do wysłuchania rozmowy o etyce cnót. Człowiekowi współczesnemu może się wydawać, że opowieści o dzielności etycznej czy sprawnościach charakteru to dawno zapomniane bajki, która bawiły może starożytnych i średniowiecznych moralistów, ale nie mają dziś zbyt wiele do zaoferowania. O tym, że rzecz się ma nieco inaczej przekonują nas nasi go…
 
Jednych irytuje, innych inspiruje; ma grono wiernych wyznawców i zniecierpliwionych przeciwników. Chociaż nie żyje już od czterech dekad, wciąż sieje intelektualny ferment. Przed Wami filozofka, pisarka, publicystka i orędowniczka cnoty egoizmu - Ayn Rand. Przewodnikiem po jej myśli jest dr Sławomir Drelich z Katedry Myśli Politycznej Wydziału Nauk…
 
Obiecaliśmy w odcinku #37 pt. "O nauczaniu etyki", że wrócimy do tematu edukacji nie tylko etycznej, ale i filozoficznej. Teraz tej obietnicy dotrzymujemy dzięki naszym Gościom: znanemu Wam już Krystianowi Karczowi ze Szkoły Da Vinci oraz Łukaszowi Krzywoniowi, pracującemu z dziećmi i młodzieżą w Irlandii. Obaj panowie są nie tylko doświadczonymi n…
 
Czy jeszcze pamiętamy, że filozofia to nie tylko teoretyczne, abstrakcyjne rozważania, ale także ćwiczenie się w mądrości i kształtowanie charakteru? Wewnętrzne siłowanie się? Z okazji obchodzonej niedawno 350. rocznicy urodzin Shaftesbury'ego (1671-1713) zapraszamy na spotkanie z myślicielem, którego pisma swego czasu narobiły dużo zamieszania w f…
 
Zapraszamy do wysłuchania rozmowy o eugenice. Gościmy prof. Zdzisławę Piątek, zasłużoną badaczkę filozofii nauki i filozofii przyrody, ze szczególnym uwzględnieniem ewolucjonizmu i filozofii środowiskowej. Rozmawiamy o koncepcji, którą – jak się powszechnie wydaje – dawno porzucono. Jest bowiem postrzegana jako kontrowersyjna, nawet niebezpieczna, …
 
Do tego odcinka zaprosiliśmy nietypowego Gościa, który dopiero po chwili gotów jest przyznać, że jest trochę filozofem. Doktor Michał Rydlewski z Uniwersytetu Wrocławskiego jest bowiem także etnologiem, medio-, ludo- i kulturoznawcą oraz – także (zgodził się na to nasze przezwisko) – humanistycznym nomadą. Studiował w wielu ośrodkach, wiązał się z …
 
Zapraszamy do wysłuchania rozmowy o jednym z najstarszych regularnie ukazujących się polskich czasopism filozoficznych - kwartalniku "Ruch Filozoficzny". Gawędzić będą: obecny redaktor naczelny, były redaktor naczelny, zastępca redaktora naczelnego, dwóch byłych sekretarzy redakcji (obecny sekretarz redakcji nie gawędzi, bo ma za dużo pracy) i … sa…
 
Kto najlepiej może opowiedzieć o tym, jak się studiuje filozofię? Oczywiście studenci I roku. Zapraszamy do wysłuchania rozmowy o tym, co ich skłoniło do wyboru takiego kierunku studiów, czego się spodziewali, co zastali i jakie mają rady dla wszystkich tych, którzy chcieliby się podążać ścieżką miłośników i miłośniczek mądrości. Naszymi Gośćmi są …
 
Etyka to nie tylko część filozofii i dyscyplina akademicka, ale od jakiegoś czasu przedmiot szkolny. Jak jej nauczać? Jaka jest jej rola w kształceniu? Jak ją odbierają dzieciaki i młodzież? Wreszcie – co z tą nieszczęsną opozycją religia/etyka? Postanowiliśmy się za bardzo akademicko nie wymądrzać, tylko po prostu posłuchać tych, którzy znają spra…
 
Zapraszamy na pogawędkę o relacji fantastyki naukowej i filozofii. Naszym rozmówcą jest dr Marcin Kowalczyk z Instytutu Nauk o Kulturze Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy . Nasz gość zna sprawę nie tylko od strony teorii, ale także - literackiej podszewki. Jest bowiem autorem powieści SF "Drugie spojrzenie na planetę Ksi" (będącej konty…
 
W ostatnim odcinku nieciekawego 2020 roku przedstawiamy krótki wykład o filozofach i filozofkach. Tym razem zaprezentujemy ich w maskach bezczelnie ukradzionych z tytułu powieści zmarłego w grudniu pisarza Johna le Carré. Niech to będzie nasz mały hołd dla niego. Ale także dobry powód, by znowu gadać o ...filozofii i jej roli we współczesnym, jakże…
 
Wracamy do pytania z odcinka nr 31: czy filozofia potrzebuje swojej historii i czy warto wracać do dawnych koncepcji. Po prostu chętnych do wypowiedzi na ten temat nie ubywa. Tym razem głos zabiorą Adam Grzeliński i Dawid Wincław. I nadal NIE będzie to odcinek o Samuelu Johnsonie. Biedak znowu służy tylko za ilustrację, choć to przecież nie my zrob…
 
Nasza rozmówczyni dr Aleksandra Kondrat opowiada, dlaczego skierowała filozoficzną uwagę na wschód, co ma do tego klub piłkarski Spartak Moskwa, jak to jest zajmować się filozofią rosyjską w Polsce oraz dlaczego Lwa Szestowa i Nikołaja Bierdiajewa można zaliczyć do grona filozofów egzystencjalnych. Za ilustrację odcinka służy fotografia cerkwi we w…
 
Odcinek specjalny i interwencyjny, w którym chcemy zrozumieć o co chodzi w bieżącym sporze wokół prawa aborcyjnego. Stajemy w pozycji ignorantów i prosimy o wyjaśnienie nam wątpliwości przez bardziej kompetentnych od nas. Naszym gościem jest dr Julia Kapelańska-Pręgowska z Katedry Praw Człowieka Wydziału Prawa i Administracji UMK, która objaśnia na…
 
To NIE jest odcinek o kolejnym XVIII-wiecznym badaczu Samuelu Johnsonie, autorze A Dictionary of the English Language z 1755 roku (a szkoda, bo warto byłoby o nim pogadać). Po prostu uznaliśmy, że ten pochylony nad tekstem człowiek (i bohater wielu memów) świetnie się nadaje do zilustrowania kilku pytań: Czy filozofia potrzebuje swojej historii? Cz…
 
Rozmawiamy o niezwykle uważnym obserwatorze wydarzeń politycznych, mężu stanu, znawcy natury ludzkiej, cenionym przez poetów (Samuel Coleridge ) i polityków (Winston Churchill). Komuż to udało się pogodzić ze sobą świat estetyki i polityki? To osiemnastowieczny filozof, działacz publiczny, uważny obserwator rzeczywistości społecznej i wielki krytyk…
 
Zapraszamy na odcinek z suspensem, w którym próbujemy sobie poradzić z zaskakującym odkryciem muzycznym Piotra Domerackiego i związanym z nim poważnym brakiem naszej wiedzy o historii filozofii. Do tego namawiamy pewną nastolatkę na minikoncert w internetach a Kingę Kaśkiewicz na opowieść jak to naprawdę z tym Fryckiem Nietzschem jako muzykantem by…
 
Zapraszamy na rozmowę o domu. Kwestia dobrze wszystkim znana? Możliwe. Trywialna? Niekoniecznie. Problem, który rozwiążemy w półgodzinnej pogawędce? Z pewnością nie. Chcemy zachęcić Was do przemyślenia istoty domu i zamieszkiwania, wskazujemy wybraną literaturę filozoficzną (ale i piosenkę Pablopavo i Ludzików), upominamy się o zapomnianych domowni…
 
Zapraszamy na kolejny odcinek poświęcony pracy filozofów poza murami akademii. W poprzednim (odc. 4 pt. "O sprawie królika czyli filozof w komisji etycznej ds. badań naukowych") Marcin Leźnicki opowiadał o komisji etycznej ds. badań naukowych. Teraz rozmawiamy o Wojewódzkiej Komisji ds. Służby Zastępczej, która zajmowała się poborowymi, odmawiający…
 
Zamknięty w samochodzie (!) Piotr Domeracki opowiada o monoseologii czyli filozofii samotności. Rozmawiamy o odosobnieniu, traktowaniu samotności jako przypadłości i o tym, do czego może się ona nam przydać. Jest to zatem pogawędka cokolwiek paradoksalna. Wcale nie z powodu, że nagrana w samochodzie. Raczej dlatego, że zamiast pasującego do tematu …
 
W naszym Pogawędniku niby swobodnie gawędzimy. Jednak tak naprawdę nasi Goście są po prostu brutalnie przepytywani. A przecież dialog powinien być dwustronny. Dlatego tym razem - dzięki pomysłowi Adama Korzusa, znanego Wam z odcinka nr 6 (o kocie w ciemnym pokoju i zmieniającym wszystko niedźwiedziu) - odwracamy role. To pytający do tej pory jest t…
 
Hiszpania. Tak daleko i jednocześnie tak blisko. Kraj o długiej historii i bogatej kulturze, pielęgnujący sny o dawnej potędze. Ale w filozofii wciąż upominający się o swoje, zmagający z naporem wielkich sąsiadów i hegemonią frankofońską czy anglosaską. Brzmi znajomo? Zapraszamy do rozmowy z prof. Dorotą Leszczyną z Uniwersytetu Wrocławskiego o jed…
 
Loading …

Skrócona instrukcja obsługi

Google login Twitter login Classic login