TOK FM Paweł Sulik publiczne
[search 0]
Więcej

Download the App!

show episodes
 
Loading …
show series
 
Nazwa "kocudzka" bierze się od wsi Kocudza, położonej nieopodal Janowa Lubelskiego na lubelszczyźnie. To tam Zamojscy osadzali jeńców tatarskich, którzy rozpowszechnili na owych ziemiach swą kulturę. Choć często był to kryptoislam, pozostawił trwałe ślady, którymi dziś w "Lechistanie" wyruszamy.Autor: Paweł Sulik, Adam Balcer
 
Mamy w polskiej kulturze ludowej i podaniach fascynujące historie powrotów Polaków z niewoli tureckiej i tatarskiej, znajdziemy też jednak Tatarów i Turków jako jeńców u nas. W "Lechistanie" dziś mnóstwo legend, ale też wątek kulinarny - to w nim pojawią się, wymyślone zresztą przez Prusa, Bolesława Prusa, postacie księcia Kiełbika i hrabiego Śledz…
 
Tym razem raz jeszcze grobowce, i mumie, liczne motywy grobów tatarskich i tureckich w podaniach ludowych – szczególnie w południowo-wschodniej Polsce. Wokół nich narastał polski folklor często łączący kultury, a nie je dzielący. Choć i bitew, oczywiście, nie brakowało.A więc Tatry od Tatara, Murzasichle od Murzy, do tego kopiec tatarski w Przewors…
 
Gdzie spotkamy azerbejdżańskiego księcia lub pierwszego tłumacza Koranu, albo tureckiego arystokratę, który pracował jako kaskader? Gdzie spotkamy ofiarę nieodwzajemnionej miłości do pewnej celebrytki? Gdzie Maria Konopnicka w środku nocy usłyszała z ust kościstego starca : „Allah Akbar"? Na istniejących w Polsce muzułmańskich cmentarzach!Cmentarze…
 
Śląsk odegrał ogromną rolę w rozwoju literatury niemieckiej, a zarazem w tej literaturze można znaleźć bardzo ważne wątki muzułmańskie. Dokładniej: chodzi o XVII-wieczną śląską szkołę baroku w literaturze niemieckiej. Przy okazji słuchania tego podcastu dowiesz się oczywiście o wiele więcej, m.in. do kogo należałoby się zwrócić: "Jest pan awerroyst…
 
Wspomniane tablice alfonsyńskie i torquetum: narzędzia dla badaczy astronomii pokazują, jak ciekawy wpływ na rozwój tej nauki mieli Polacy, a także jakie zachodziły transfery idei między Arabami, Hiszpanami i Francuzami i Polakami.Autor: Paweł Sulik, Adam Balcer
 
Poza samą Turcją, to właśnie najprawdopodobniej w Krakowie znajdziemy najwspanialsze kolekcje sztuki osmańskiej, perskiej i tatarskiej. Nie ma co ukrywać, że to bardzo często zdobycze bitewne czy wojenne, w tym między innymi - "skarby" spod Wiednia.Cenne historycznie przedmioty, które jawią się być może czymś na miarę wręcz relikwii, można obejrzeć…
 
Ten odcinek podcastu może wywołać ciarki u arcybiskupa Jędraszewskiego. A także, i to już nie prawdopodobnie, a z pewnością wyjaśnia, w jakiej książce Kraków to istna wieża Babel, do której zmierza Bohdan Groźny. Przede wszystkim jednak autorzy opisują orientalne konteksty symboli Krakowa: smoka wawelskiego, Hejnału Mariackiego, Lajkonika i stroju …
 
Żadne duże miasto w dzisiejszej Polsce nie ma tak bogatego dziedzictwa relacji ze światem islamu jak Kraków. Wynika to z jego pozycji przez wieki jako stolicy politycznej i handlowej Polski oraz położenia geograficznego.Ten podcast jest oczywiście nie tylko o tatarze, kumysie czy araku, ale również np o Kalimachu. Kim był? Posłuchaj. Możesz też do …
 
W wiekach od XVII do XX najwięcej meczetów w Europie, poza Bałkanami, Krymem, Kaukazem Płn., Tatarstanem było w Wielkim Księstwie Litewskim, w liczbach bezwzględnych na Białorusi, a jeśli chodzi o zagęszczenie na 1 km kwadratowy - na Litwie.Adam Balcer wylicza, gdzie te meczety stały oraz dlaczego w wielu z tych miejsc już ich nie ma. A co do tego …
 
"Wilno to miejsce święte, mekka wielu narodów, amalgamat krwi litewskiej, polskiej białoruskiej, litewskiej, polskiej, przemieszanej z Żydami, Tatarami, Karaimami starowiercami; przecięcie dróg, nie tylko handlowych, z zachodu na wschód, z północy na południe, kto wie, czy nie jedyne takie miejsce na świecie"- skąd pochodzi ten cytat, i jak go inte…
 
Okazuje się, że hasło "Żywie Biełorus'" ma swoje korzenie w... powstaniu styczniowym. Co ważne nie jest to okrzyk po rosyjsku, a niewątpliwie w języku białoruskim. Język starobiałoruski był zresztą początkowo językiem urzędowym Wielkiego Księstwa Litewskiego. A dlaczego mówimy o tym w Lechistanie? A na przykład dlatego, że starobiałoruski zapisywan…
 
Mazowsze od Amazonek, sabotaż od butów, wielbłąd od słonia, a słoń od... lwa. Adam Balcer i Paweł Sulik tropią pochodzenie słów w języku polskim, rozbijając stereotypy, zaskakując i odkrywając drogi wiodące często bliższy lub dalszy wschód czy do Afryki.Autor: Paweł Sulik, Adam Balcer
 
Oprócz Gdańska, także Toruń miał istotny wkład w rozwój polskiej orientalistyki (pierwsze pewne tłumaczenie Koranu na polski w alfabecie łacińskim). Natomiast historia Pomorza Zachodniego pokazuje, że dostęp do Bałtyku dawał wyjście na dużą skalę na świat islamu. W najnowszym odcinku "Lechistanu" usłyszycie też m.in. skąd pochodzi znienawidzone prz…
 
W tym odcinku "Lechistanu" znajdziecie nie tylko opowieść o magazynie strojów liturgicznych, pomieszczonym w najsłynniejszym gdańskim kościele, ale też m.in. opowieść o rodzie Groddecków: kupcu i armatorze i jego uczonych synach i wnukach, ich ślady prowadzą m.in. do Wittenbergi a nawet Londynu.Piszcie do nas: lechistan@tok.fm…
 
Nie, nie jest to zwykły wykład o symbolice i genezie barw polskiej flagi narodowej, o tym, skąd wziął się w polskim godle orzeł (przy okazji: kto zdjął mu koronę, a kto zakładał), a w każdym razie: nie tylko o tym. Autorzy sięgają też do tekstu polskiego hymnu narodowego, gdzie wątki tureckie, czy tatarskie, widać jak na dłoni. Ważnym elementem tej…
 
Był to jeden z najważniejszych towarów eksportowych z Polski do krajów islamskich, dlatego w tych dwustronnych relacjach jest obecny, i to w bardzo ciekawy sposób. Dzisiejszy "Lechistan" to historia bursztynu na ziemiach polskich, i nie tylkoAutor: Paweł Sulik, Adam Balcer
 
"Nie jesteśmy ksenofobiczni i niegościnni, ale mądrzy i nauczeni. Jak raz wpuścisz do domu obcego, możesz zgotować sobie wielką biedę" - co ten współczesny cytat, o stosunku Polaków do uchodźców, ma wspólnego z Krzyżakami? I czy można powiedzieć, że Krzyżakom, czy też - państwu krzyżackiemu, możemy coś pozytywnego zawdzięczać? Posłuchaj najnowszego…
 
Wrocław i Śląsk były jednymi z najważniejszych ośrodków nauki na ziemiach polskich, a nauka ta korzystała na wielką skalę z dorobku naukowego cywilizacji muzułmańskiej. Z drugiej strony na ziemiach śląskich następował rozwój orientalistyki na światowym poziomie.Autor: Paweł Sulik, Adam Balcer
 
"Lechistan" o Dolnym Śląsku to tym razem m.in. historia demontażu zabytków, które były rozbierane pod pretekstem, autorzy wyjaśniają, oczywiście, w jakim celu. Jest też o opolszczyźnie, i Erichu Lassocie spod Krapkowic, a także Václavie Vratislavie, który nie bez przyczyny zyskał przydomek "Turek". Opisów ciekawych postaci o tureckich korzeniach, a…
 
W tym odcinku podcastu usłyszysz nie tylko o pochodzeniu nazwy rzeki Odra i wspomnianym bł. Czesławie, ale też o Janie Jądrowcu (i co to ma wspólnego z gałką muszkatołową), poznasz motywy krucjatowe Wrocławia, na koniec będzie Jan Kapistran i jego okrutna wyliczanka: entliczek, pentliczek, na kogo wypadnie, temu ręka odpadnie.…
 
Po ubiegłotygodniowym odcinku o szczerbcu, który zresztą nie miał o co i jak się wyszczerbić, dziś dalszy ciąg skarbów ze skarbca, a dokładniej: ze Środy Śląskiej. Autorzy podcastu opowiadają m.in. o skrzyneczce saraceńsko-sycylijskiej, zawierającej relikwie świętego Stanisława, o szklanicach świętej Jadwigi Śląskiej, patronki Berlina, ptaku Turulu…
 
"Biedne chłopaki z ONR i konfederaci - mogą dostać apopleksji" - martwi się na początku podcastu Adam Balcer. A potem opowiada o związkach Piastów z Rzeszą oraz, podkreślając, że cały czas się uczy, chwali się, iż niedawno posiadł wiedzę o tym, co to jest jelec szczerbca. Warto wiedzieć, o czym świadczy kształt jelca, a także napisy, jakie można na…
 
Młody Jarosław Iwaszkiewicz wychowywał się m.in. na "Baśniach tysiąca i jednej nocy", u Karola Szymanowskiego na półce z książkami stał Koran. Zaś opera "Król Roger", której prapremiera odbyła się w 1926 r. w Warszawie to wspólne dzieło tych dwóch wielkich twórców, wybitne, i, zdaniem wielu, niedocenione. Na pewno nie przez Adama Balcera i Pawła Su…
 
"Mamy tęczową zarazę, która zafascynowała się ciapatymi" - od tego zdania, brzmiącego jak cytat z arcybiskupa Jędraszewskiego, zaczyna swą najnowszą opowieść Adam Balcer. Jest o Normanach i królu Rogerze II w poezji Jarosława Iwaszkiewicza, ale nie tylko. A potem o podróżach po Polsce Al-Idrisi'ego. Cały podcast zaczyna się jednak od propozycji Słu…
 
Sycylią zachwycali się m.in. Jan Parandowski, czy Zygmunt Krasiński w listach do Delfiny Potockiej. Wyznawał w tych listach, że marzy mu się, iżby Delfina towarzyszyła mu w smakowaniu uroków tego słonecznego miejsca na ziemi. W "Lechistanie" Adam Balcer czyta te listy. Na głos.Smaczku podcastowi dodaje fakt, że Autorzy nagrali go nie w studiu, oczy…
 
Co mają ze sobą wspólnego Miechów, Mediolan, Sanok i Alfa Romeo? Ich historię, i herby, łączy Bona Sforza. W herbie rodu Sforzów jest smok w kształcie węża, pożerający człowieka. Kim jest ten człowiek, i czy naprawdę mamy do czynienia z konsumpcją? Odpowiedzi na te pytania stanowią przedmiot wielu, wykluczających się często zresztą, legend.…
 
W rzeczywistości jednak najnowszy odcinek "Lechistanu" poświęcony jest południowym Włochom, dokładniej - Apulli i Kalabrii, w których bardzo wyraźnie widać wpływ kultury islamu. Wszak muzułmanie mieszkali na tych ziemiach przez ponad 500 lat.Autor: Paweł Sulik, Adam Balcer
 
Ten podcast, druga część arabskiego słowniczka, jest nie tylko o groszu. Algorytm, gitara, benzyna, chemia, karmazyn, mocher a nawet wikariusz - te słowa, i kilkadziesiąt innych, wymienianych przez autorów "Lechistanu" w najnowszym odcinku, także pochodzą z arabskiego. To, oczywiście, tylko ciekawostka. A prawdziwie ciekawe jest, jaka jest geneza t…
 
W najnowszym wydaniu historycznego podcastu "Lechistan" - słowniczek. Tak, jak piszemy w tytule, nie tylko wymieniamy dziesiątki dobrze znanych nam, nie tylko z języka polskiego, słów, ale także - co najciekawsze - wyjaśniamy, jaką ewolucyjną drogę przeszły, oraz które arabskie słowa pochodzą z kultury wręcz greckiej.…
 
"Był jedną z pierwszych książek totalnych, jakie przeczytałam w życiu" - mówiła o "Rękopisie znalezionym w Saragossie" noblistka Olga Tokarczuk dodając, że dzieło to zalicza do swojej "apteczki literackiej", do której sięga w chwilach pisarskiego kryzysu. Czy da się znaleźć lepszą rekomendację? Jak podkreślają autorzy "Lechistanu" wspomniany "Rękop…
 
Podcast ten zaczyna się dość makabrycznie: od wspomnień o nekropolityce. Jest zatem o głowach Kochanowskiego i Żółkiewskiego oraz ręce Czarnieckiego oraz wystrzeliwaniu ciał pokonanych wrogów z armat. Ale to jedynie uwerturka, nawiązująca do poprzedniego odcinka oraz listu jednego ze Słuchaczy. Tak naprawdę najnowsza opowieść jest o obecności hiszp…
 
Nie wszyscy wiedzą, ale Konrad Wallenrod Adama Mickiewicza powiązany jest z historią muzułmańskiej Hiszpanii. I o tym właśnie jest najnowszy odcinek "Lechistanu", autorzy odnajdują w nim także analogię losów Polaków i Maurów. Jest i o Almanzorze. A "wisienką na torcie" jest historia o Wallenrodzie w spódnicy, którym była agentka Kara Mustafy. Jej c…
 
Brytyjczycy, kraje islamu, oraz Polska i Polacy. Dziś, zapowiadana tydzień temu, druga część podcastu "Lechistan", opowiadająca o prowadzącym przez Polskę szlaku handlowym, z którego Brytyjczycy chętnie korzystali - i co z tego wynikło. Jest też dużo o różnych wojnach.Autor: Paweł Sulik, Adam Balcer
 
Podróż z Londynu do Stambułu przez Gibraltar zajmowała niegdyś 3 miesiące, przez Polskę pokonywało się tę trasę w miesiąc. To najprostsze wyjaśnienie faktu, że Polska położona między Bałtykiem a Morzem Czarnym odegrała rolę pomostu pomiędzy Wielką Brytanią a światem islamu. Ta opowieść ma jednak bardzo wiele wątków, bo ziemie polskie odegrały tę ro…
 
Zdaniem autorów podcastu, na wschodnich ziemiach I RP funkcjonował fascynujący synkretyzm religijny pomiędzy islamem, chrześcijaństwem i innymi religiami. To wszystko brzmi bardzo poważnie, ale wewnątrz podcastu znajdziecie m.in. historię, jak "boćwiniarze-muzułmanie" spotkali się na pielgrzymce, bo, jak mówi Adam Balcer, to normalne, że jak się je…
 
Jaka sienkiewiczowska postać przypomina Adamowi Balcerowi wiedźmę Ple-Ple z Fraglesów? W tym podcaście autorzy analizują wiele sienkiewiczowskich, dość jednokierunkowych, konstrukcji myślowych takich, jak np. mentalność Kalego, czy też myśl, że cały miejscowy muzułmanizm można sprowadzić do ablucji, jak też i plan utworzenia z Czarnego Lądu nowej P…
 
Kopernik zajmuje ważne miejsce w światowej historii i nauce oczywiście jako astronom. Był on jednak prawdziwym człowiekiem renesansu: interesował się innymi naukami, ze szczególnym uwzględnieniem medycyny, którą studiował w Padwie. W Rzymie zaś mieści się muzeum Kopernika: autorzy podcastu wyjaśniają, dlaczego tam, i co można w owym muzeum znaleźć.…
 
Główne postacie najnowszego wydania „Lechistanu” to Witelon, Piotr Kirsten, Dominik ze Skorogoszczy bardziej znany jako Dominicus Germanus de Silesia oraz Uług Bega i Al-Battani. Łączy ich ze sobą pasja wiedzy, fascynacja nauką - bo takiej właśnie pracy się oddawali. Ich dorobek należy do bardzo różnych dziedzin wiedzy: od językoznawstwa i kulturoz…
 
W tym odcinku "Lechistanu": związki Polaków z półwyspem indyjskim, czyli krajami takimi, jak Indie, Pakistan, Nepal czy Bangladesz i mieszkającymi tam muzułmanami. Pojawią się postacie takie, jak Erazm Kretkowski, Krzysztof Pawłowski, mjr Jan Mikulski, który rozwijał pakistańskie lotnictwo czy Maksymilian Wiklińki, który przeniósł różne elementy ku…
 
Tym razem podcast okolicznościowy, na Święto Niepodległości. Czego naprawdę symbolem jest różaniec? A z jakiej kultury pochodzi? Nie, nie z chrześcijańskiej, tym bardziej nie z katolickiej. A wspomniany Selim Pijak to cesarz osmański. Dużo też autorzy mówią o bitwie pod Lepanto, kawalerach maltańskich i Polakach, którzy zostali skazani na galery al…
 
Nowoczesna tożsamość karaimska rozwijała się równolegle z turecką i pan-turkizmem wzajemnie się inspirując. Najlepszą personifikacją tego procesu jest Saraja Szapszał, przywódca Karaimów. To wszystko wspierane było przez ówczesne polskie władze.Autor: Paweł Sulik, Adam Balcer
 
Polacy mieli wielki wkład w poznanie kultury Kurdów. Służyliśmy w osmańskiej armii i administracji oraz rosyjskiej dyplomacji, wkład Polaków w rozwój kurdologii jest nie do przecenienia. W tym odcinku "Lechistanu" autorzy wymieniają wiele nazwisk Polaków, którzy wpisali się w historię Kurdów, takich, jak np. kartograf Wojciech Chrzanowski, który sp…
 
Jakie są związki ze Szwecją w kontekście muzułmańskim. I jak Sztokholm został przebudowany na wzór Stambułu. W tym podkaście autorzy powracają do karaimskiej mniejszości etnicznej - najmniejszej, ale, być może, najciekawszej z mieszkających obecnie w Polsce mniejszości.Autor: Paweł Sulik, Adam Balcer
 
Jakie są związki ze Szwecją w kontekście muzułmańskim. I jak Sztokholm został przebudowany na wzór Stambułu. W tym podkaście autorzy powracają do karaimskiej mniejszości etnicznej - najmniejszej, ale, być może, najciekawszej z mieszkających obecnie w Polsce mniejszości.Autor: Paweł Sulik, Adam Balcer
 
W tym odcinku "Lechistanu" autorzy odnajdują reprezentantów mniejszości narodowych w organach przedstawicielskich: niekoniecznie chodzi o Sejm czy Senat, często także o rady miejskie czy rady emigracyjne.Autor: Paweł Sulik, Adam Balcer
 
Karaimi są bez wątpienia społecznością, która łączy Polskę ze światem muzułmańskim, bo ich religia zapożyczyła bardzo dużo z islamu. W tym podcaście m.in. o Izaaku ben Abrachamie Hatrokim, który napisał traktat religijny w stylu polemiki teologicznej z chrześcijaństwem i islamem - to skarbnica cytatów, przy pomocy których można krytykować chrześcij…
 
Przykładów równoległości islamofobii i antysemityzmu w historii Polski (i, oczywiście, nie tylko Polski) jest wiele, podobnie jak zależności bardziej skomplikowanych, gdy np. Żydzi stawali się obiektem nienawiści, skoro aktualnie Muzułmanie byli, z różnych przyczyn, nieobecni. W tym odcinku podcastu "Lechistan" pojawia się też wątek filosemityzmu A…
 
Jakub Frank - turkojęzyczny Żyd z Podola, który przeszedł na islam, a potem został rzymskim katolikiem. To on miał wielki wpływ na polski romantyzm, w osobie, i twórczości, Adama Mickiewicza poprzez żonę Mickiewicza, Celinę. Najnowszy odcinek "Lechistanu" to mocny powakacyjny powrót tego podcastu: opowiada też o sabataizmie, małych religiach Abraha…
 
Loading …

Skrócona instrukcja obsługi

Google login Twitter login Classic login